۱۳۹۲ اردیبهشت ۲۶, پنجشنبه

اسپرم قهرمان


امیلی مارتین مقاله درخشانی دارد در توصیف کلیشه‌های جنسیتی که در پس تشریح علمی رابطه تخمک و اسپرم وجود دارد. به تعبیر او در متون کلاسیکی که برای اولین بار به شرح لقاح پرداخته‌اند دانشمندان با هیجان از روند تولید میلیونی اسپرم در مردان می‌گویند و رفتار اسپرم را طوری توصیف می‌کنند که ریشه در کلیشه‌های مردانه‌ی پذیرفته شده در جامعه  دارد. برای مثال اسپرم فاعل و سریع  است و [دُمی]قوی و قدرتمند [دارد]. اسپرم همچنین نجات دهنده تخمک است چراکه بدون لقاح، تخمک چند ساعت بعد از رها شدن از تخمدان می‌میرد. در مقابل، تخمک و دستگاه تناسلی زنان به این دلیل که تعداد تخمک‌ها در زنان از زمان تولد مشخص است و بدن تخمک جدید تولید نمی‌کند،با عباراتی منفی تشریح شده است. هربار قاعدگی در این متون به معنای هدر رفتن و نوعی شکست است. در رابطه میان اسپرم و تخمک هم تخمک رفتاری کاملا زنانه دارد، بی‌حرکت و منفعل است و وابسته به اسپرم. مارتین در بررسی‌هایش نشان می‌دهد که از سال ۱۹۸۷ و در طی اکتشافات جدید به تخمک نقش فعال تری داده شده و تخمک تبدیل به گیرنده یا جذب کننده اسپرم شده است. هرچند به تعبیر او این تصویر تهاجمی از تخمک ریشه در کلیشه‌های جنسیتی دیگری دارد که در آن زن افسونگر و کشنده است.

اگرنقش دستگاه تناسلی زنان و مردان تنها در رابطه با تولید مثل تعریف نمی‌شد، اگر قاعدگی زنان با عبارات منفی توصیف و تشریح نمی‌شد، اگر حتی رابطه تخمک و اسپرم و سایر تفاوت‌های زیست‌شناسی بین دو جنس همچون هورمون‌های زنانه و مردانه بدور از کلیشه‌های جنسیتی بررسی می‌شد، ما چه نگاهی نسبت به بدن‌مان داشتیم؟

همه اینها گزاره‌هایی محال است. هیچ علم و دانشی خارج از چارچوب اجتماعی- فرهنگی- سیاسی وخارج از روابط قدرت تولید نمی‌شود. هیچ واقعیت ذاتی آن بیرون وجود ندارد. شاید اگر خواست حق رای زنان نبود ما امروز با امری طبیعی به نام هورمون آشنا هم نبودیم (تقارن زمانی کشف هورمون‌های زنانه و مردانه با جنبش‌های اجتماعی زنان). خوانش فمینیستی ازعلوم به خصوص علم پزشکی و زیست شناسی به نظرم بی‌اندزه مهم و موثر است. به تعبیر مارتین، آگاهی نسبت به کلیشه‌های جنسیتی پنهان درعلم می‌تواند قدرت و نقش آنها را در طبیعی سازی ساختارهای اجتماعی جنسیت کم کند. حتی اگر حرف‌ این دسته از فمینیست‌ها را قبول نداشته باشیم حداقل این امکان را داریم تا از منظری دیگر و با نگاهی انتقادی و شکاک به تولیدات این علوم نگاه کنیم.   

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر