۱۳۸۹ مهر ۲۱, چهارشنبه

درگ ها و اجراگری جنسیت

جودیت باتلر در کتاب خود با عنوان « اشفتگی جنسیت[1]» ایده سیمون دوبواررا که زنانگی و یا به طور کل جنسیت نه بودن بلکه بیشتر حالتی از شدن است را مورد بسط و بحث قرار می دهد. باتلر در این کتاب نظریه «اجراگری جنسیت[2]» را مطرح می کند و توضیح می دهد که هویت جنسیتی افراد در اثر تکرار مدوام نقش و الگوهای تعیین شده از سوی جامعه و فرهنگ شکل می گیرد. باتلر بر این عقیده است که حتی فیزیولوژی بدن که به عنوان ذات و واقعیت تعیین کننده هویت جنسیتی و گرایش جنسی افراد در نظر گرفته می شود به خودی خود تحت تاثیر جامعه معنا پیدا می کند و گفتمان جنسیتی غالب تعیین کننده هویت جنسیتی سوژه ها است.

برای باتلر اجرای جنسیت به هیچ معنا بیان گر انتخاب آزادانه و داوطلبانه نیست. اجراگری جنسیت یک عمل عمومی است که در برگیرنده تکرار مجدد و آزمون مجدد معانی است که از پیش در جامعه تثبیت شده و مشروعیت یافته است. اصلی ترین هدف این اجرا حفظ جنسیت در داخل مرزهای تحمیلی دگرجنس خواهی است. باتلرامکانی برای چانه زنی با رژیم های جنسیت را برای سوژه ها قائل نمی شود چراکه خود سوژه ها را برساخته رژیم های جنسیتی می داند. برای باتلر مقاومت در اثر همین تکرارها و درفاصله میان اجرای نقش های مختلف روی می دهد. مثالی که باتلر از آن برای نشان دادن مفهوم اجراگری استفاده می کند درگ کویین ها (drag queens) هستند. درگ ها یا مردانی که همچون زنان لباس می پوشند و رفتار می کنند دیگران را دچار نوعی از آشفتگی می کنند چراکه تمام تصورات به ظاهر طبیعی آنها از بدن و مردانگی یا زنانه گی زیر سوال می برند. در حالیکه مخاطبان رفتار و پوشش آنها را به عنوان حقیقتی در نظر می گیرند که تعیین کننده بدن زنانه شان و هویت جنسیتی شان است، این حقیقت که در زیر تمام این ظواهر اغراق شده از زنانه گی بدن مردانه وجود دارد نشان می دهد که تصور ما از بدن به عنوان حقیقت یا ذاتی که تعیین کننده رفتارجنسیتی است تا چه حد بی اساس است . مهمتر از آن نشان می دهد که تصور ما از بدن تحت تاثیر قراردادهای اجتماعی است که قضاوت هایمان را کاملا طبیعی جلوه می دهد.

نمایش موزیکال پریسیلا که در یکی از تئاترهای وست اند لندن درحال اجرا است یک داستان جاده ای است از سه درگ که با یک اتوبوس به سمت شهری در مرکز استرالیا برای اجرای برنامه ای در سفراند. یکی از این سه شخصیت برای ملاقات پسر شش ساله اش برای اولین بار، این سفر را ترتیب داده است. پرده های مختلف نمایش روایت گر تجربه حضور این سه در شهرهای بیابانی استرالیا است و قطعات پایانی که چگونگی روبرو شدن پسر با پدر را نشان می دهد.

به لحاظ کیفیت بدون شک اجراهای بهتری در لندن برای تماشا وجود دارد اما قطعا این نمایش تجربه متفاوتی است. این نمایش به نظرم بیشتر در ادامه همان استفاده ای است که از درگ ها در عرصه سرگرمی شده است با گذری سطحی به مشکلات و مسائلی که در زندگی شخصی یا عرصه اجتماعی با آن روبرو هستند. با اینحال برای من تکرار چندین و چندباره ایده اجراگری جنسیتی باتلر بود و اینکه چگونه این مردان که همچون زنان لباس می پوشند و رفتار می کنند می توانند قضاوت های به ظاهر طبیعی تماشاگرانشان را زیر سوال ببرند و نشان بدهند که جنسیت یک بازی، توهم یا یک امر مصنوعی بیش نیست.

.پ.ن: تماشای ویدیو پیوست هم توصیه می شود






[1] Gender Trouble ترجمه امین قضایی نشر مجله شعر

[2] Gender Performativity

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر