۱۳۸۸ اسفند ۶, پنجشنبه

شهروندی و جنسیت

دیشب مینو معلم در دانشگاه ال اس ای لندن سخنرانی داشت که با همکاری مرکز مطالعات جنسیت دانشگاه سواس برگزار شده بود. موضوع صحبت اش بیشتر ظهور اشکال جدید شهروندی در فضای پسا استعماری کنونی و بویژه اجتماع مهاجران بود در این میان تاکید اصلی اش بر روند انتشار و پخش تصاویر بود و تاثیری که بر مفاهیم ملیت، قومیت، مذهب و جنسیت بر جای می گذارند و در آن گریزی هم زد به ایران و بویژه اتفاقات پس از انتخابات ریاست جمهوری . بخش ابتدایی صحبت اش بیشتر تعریف چهارچوب نظری تحلیل اش بود و در آن به تعریف معنای مورد نظرش از اصطلاح گی دبور Spectacle پرداخت و اینکه چگونه در شرایط فعلی شهروندی تبدیل به امر تماشایی شده است، متاثر از تصاویر. برای من قسمت دوم سخنرانی اش که در آن به پرسش های نادیا ال علی پاسخ داد جذاب تر بود. نه به آن جهت که دیگر از روی نوشته نمی خواند بلکه به این دلیل که تحلیل های اش از ایرانیان مهاجر ( ساکن در دایاسپورا) و آنچه ظهور اشکال جدید شهروندی که فراتر از مرزهای منطقه ای و ملیتی عمل می کند می نامید بسیار ملموس تر شد.

معلم کتاب جالبی دارد به نام "میان برادر رزمنده و خواهر محجبه : بنیادگرایی اسلامی و سیاست های پدرسالاری در ایران* " که من بیشتر بخش هایی از آن را خواندم که مربوط به ظهور اشکال جدید مردانه گی و زنانه گی در ایران پس از انقلاب و بویژه در دوران جنگ بود. اینکه چگونه فضای نظامی زمان جنگ فضای اجتماعی را جنسیت زده کرد بطوریکه در طی آن زنان زمام دار حفظ ارزش های انقلاب و نظام در پشت جبهه شدند و مردان راهی میدان های جنگ و سپس تفکیک نقش های جنسیتی که در نتیجه آن بوجود آمد. به عقیده وی دو تصویر زنان چادری و مردان مسلح نمایانگر هویت های جنسیتی است که در آن زمان و تحت تاثیر گفتمان دینی حاکم شکل گرفت. با اینکه تاکید بر چادر و حجاب برای زنان و خون و شهادت برای مردان نقش های متفاوت جنسیتی و هویتی را شکل داد اما هردو به واسطه کنترل و استفاده از بدن نمایان شدند. به عقیده وی در این دوره ـ مشابه با سایر جوامعی که جنگ و شرایط نظامی را تجربه کرده اند ـ فضای شهری (نامیدن کوچه و خیابان ها به نام شهدا) و حتی مفاهیمی همچون قدرت و مرگ مردانه سازی می شوند (Masculinised).

لحظاتی در هنگام خواندن بخشی از مطالب این کتاب ـ با وجود آنکه بسیار لذت بخش بود ـ احساس می کردم که نویسنده اش جهت گیری دارد یا حداقل به شدت عصبانی است، این تحلیل علمی نیست قطعا. خواستم بگویم که دیشب رویکردش به نظرم متفاوت بود بویژه آنجایی که در پاسخ یکی از حضار که از وی در مورد ندا آقا سلطان سوال کرد و با تاکید او را طرفدار دموکراسی و فردی مدرن خطاب کرد گفت که من از تصاویر مربوط به ندا تحت تاثیر قرار گرفتم ولی نمی دانم چرا این تصویر باید تا این اندازه پخش و مورد توجه قرار گیرد؟! اضافه کرد که زنان دیگری هم در این تظاهرات بودند زنان محجبه و بسیاری گروههای دیگر، تصاویر هیچ گاه پاک نیستند همیشه باید به ایدئولوژی فکر کرد که در پس یک تصویر وجود دارد. همچنین در پاسخ به یک شنونده دیگر گفت که در میان فعالان حقوق زنان در ایران، زنان مسلمانی هستند که در طی این سالها موفقیت های بسیاری کسب کرده اند که نمی توان نادیده گرفت. بهرحال مینو معلم در حوزه مطالعات زنان و جنسیت علاوه بر انتشار مقالات و کتابهای متعدد جایگاه ویژه ای دارد چراکه کاربرد و معرفی اصطلاح Transnational Feminism جزو افتخاراتش محسوب می شود.

* Moallem,M(2005),Between the Warrior brother and the Veiled Sister: Islamic fundamentalism the politics of patriarchy in Iran. Burkeley & Los Angeles & London: University Of California Press

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر